Het Etiket

EHBE – “Eerste Hulp Bij Etiketten”

Je wil graag gezond en bewust eten? Dan kijk jij waarschijnlijk ook aandachtig het etiket op de verpakking na. Maar hoe duidelijk is die opsomming en wat betekent het allemaal precies?

label-blueVerpakkingen zijn natuurlijk bedoeld om je te verleiden, met mooie kleuren, logo’s en claims als ‘goed voor de weerstand’. Maar hoe weet je nu echt of een product goed voor jou is?

De ingrediënten, de voedingswaardetabel, de allergenen en de E-nummers vertellen je alles wat je moet weten. Daarnaast vind je ook nog allerhande extra informatie en andere vermeldingen terug, de ene al relevanter dan de andere.

 

 

 

1. Ingrediënten

Wat zit er precies in een product?

Sinds 13 december 2016 is het verplicht alle ingrediënten te vermelden die in het product werden verwerkt. Jammer genoeg is het niet verplicht telkens de hoeveelheid te vermelden, maar de volgorde moet wel van hoog naar laag gaan. Staat bijv. ‘boter’ als eerste ingrediënt vermeld, dan betekent dit dat boter het belangrijkste bestanddeel is.

Hou er ook rekening mee dat sommige voedingsstoffen verschillende synoniemen hebben. Zo kan suiker ook aangeduid worden als onder andere ‘fructose’, ‘glucose’ of ‘dextrose’

 

2. Voedingswaardetabel

Wat vind je in de voedingswaardetabel?

De voedingswaardetabel op het etiket is een prima bron om de nutritionele kwaliteit en samenstelling van het product te onderzoeken en zo te vergelijken met andere producten.

Sinds 13 december 2016 is het verplicht volgende voedingswaarden per 100 gram of 100 milliliter te vermelden:

  • Energetische waarden
  • Vetten (waarvan verzadigde vetzuren)
  • Koolhydraten (waarvan suikers)
  • Eiwitten
  • Zout

Andere voedingsstoffen zoals bijvoorbeeld vitaminen, mineralen of vezels mogen, maar moeten niet verplicht worden vermeld. Als de fabricant dit toch wil vermelden, moet hij rekening houden met een verplichte minimum hoeveelheid, nl. 15 % van de aanbevolen dagelijkse inname (ADI). Voor dranken geldt dat dit minimaal 7,5 % meer moet zijn.

Ook niet verplicht (maar wel handig) zijn de voedingswaarden per portiegrootte en referentie-innames. Voor die laatste is het referentie-inname icoon dan weer een handige tool om te vergelijken met de referentiewaarden.

 

icons_energie

Energetische waarde

Voedingsstoffen leveren energie. Die wordt op het etiket in twee verschillende eenheden weergegeven: in kcal (kilocalorieën) en kJ (kiloJoule). KiloJoule wordt vooral in de wetenschap gebruikt, terwijl kilocalorieën de bekendere term is. De omzetting werkt als volgt: 1 kcal = 4,19 kJ

 

 

icons_koolhydraten

Koolhydraten (waaronder suikers)

Koolhydraten worden in de voedingswaardetabel opgesplitst in enkelvoudige suikers en zetmeel.

Zetmeel of ‘trage’ of complexe koolhydraten zijn eigenlijk gezonder omdat ze langzaam worden opgenomen in je lichaam. Suikers of ‘snelle’ koolhydraten zorgen dan wel voor een boost, maar hun resultaat is snel uitgewerkt en ze kunnen nefast zijn voor je bloedsuikerspiegel.

De hoeveelheid zetmeel bereken je door de hoeveelheid suiker af te trekken van de hoeveelheid koolhydraten.

 

icons_vetten

Vetten (waaronder verzadigde vetzuren)

Vetten worden onderverdeeld in drie soorten:

  • Onverzadigde vetzuren
  • Verzadigde vetzuren
  • Transvetten

Alle voedingsmiddelen bevatten zowel onverzadigde als verzadigde vetzuren, maar hoe meer onverzadigde vetten een product bevat, hoe beter het is voor je hart en bloedvaten.

In de voedingswaardetabel vind je zowel de totale hoeveelheid vetten als de hoeveelheid verzadigde vetten terug. Om te weten hoeveel onverzadigde vetten een product bevat, trek je gewoon de hoeveelheid verzadigde vetten af van de totale hoeveelheid vetten.

 

icons_protein

Eiwitten

Eiwitten of proteïnen zijn de belangrijkste bouwstenen voor het lichaam. Ze leveren ook extra energie als er een tekort is aan energie die uit vetten of koolhydraten wordt gehaald.

Eiwitten kunnen zowel een plantaardige als dierlijke oorsprong hebben, maar dit onderscheid wordt niet aangeduid in de voedingswaardetabel.

 

icons_zout

Zout

1 gram keukenzout bevat 0,4 gram natrium en 0,6 gram chloride. De waarde van natrium is dus altijd kleiner dan die van zout.

Op de voedingswaardetabel vind je soms de benaming ‘natrium’ in plaats van ‘zout. Sinds 13 december 2016 is het verplicht om de voedingswaarde onder vorm van ‘zout’ te vermelden.

Portiegroottes

De waarden in de voedingswaardetabel moeten verplicht per 100 gram of 100 milliliter worden vermeld. Een andere, niet verplichte aanduiding, is die per portiegrootte.

Dit kan heel handig zijn, maar pas toch een beetje op: de aangegeven portie komt niet noodzakelijk overeen met de portie die jij gaat verorberen. Zo is bijvoorbeeld een portiegrootte van 30 gram bij ontbijtgranen wel een hele kleine portie en eet de doorsnee mens een aanzienlijk grotere portie bij zijn/haar ontbijt.

Referentie-innames

Voor elke voedingsstof bestaan er aanbevolen dagelijkse hoeveelheden, ook bekend als referentie-innames. De hoeveelheden kunnen variëren in functie van leeftijd, gewicht, grootte, geslacht en het niveau aan lichaamsbeweging.

In de voedingswaardetabel wordt vaak aangegeven hoeveel een portie bijdraagt aan de dagelijkse aanbevolen hoeveelheid voedingsstoffen voor een gemiddelde volwassene. Dat ziet er dan als volgt uit:

Energie / 2000kcal
Eiwitten / 50g
Koolhydraten / 260g
Suikers / 90g
Vet / 70g
Verzadigd vet / 20g
Vezels / 25g
Natrium (zout) / 2,4g (6g)

Handig: het icoon referentie-inname
De referentie-inname kan je niet alleen in een tabel terugvinden, op veel etiketten zie je nu ook dit handige icoon terug dat je meteen laat zien wat de samenstelling van het product is ten opzicht van de dagelijkse referentie-inname:

swf_label_values_retina_background

Bovenstaande voorbeeld dient als volgt geïnterpreteerd te worden:

  • Een portie van dit voedingsmiddel omvat 65 gram.
  • In deze portie zitten 126 kcal, of zo’n 6 % van de totale referentie-inname van 2.000 kcal.
  • Je krijgt met deze portie ook 8,6 gram vet binnen, dit is 12 % van de totale hoeveelheid vetten die je op een dag mag eten.
  • Van die 8,6 gram totale vetten is 2 gram vet verzadigd, dat is zo’n 10 % van de totale hoeveelheid verzadigde vetten die er op een dag geconsumeerd mogen worden.
  • Er zitten in deze portie weinig suikers: slechts 0,3 gram of minder dan 1 % van de totale aanbevolen dagelijkse inname.
  • Zout is daarentegen wel in vrij grote hoeveelheid aanwezig: 20 % van de totale hoeveelheid zout die je op een dag mag eten, of zo’n 1,25 gram.

Let wel op: de portievermelding is niet wettelijk bepaald en staat soms ver af van de reële porties die je consumeert. Zo kan de portiegrootte voor een grote zak chips aangeduid worden als 25 gram, terwijl die eigenlijk 150 gram chips bevat. Bekijk de portiegrootte dan ook altijd vanuit je eigen eetgewoonten.

Top

Allergieën en intoleranties

Allergisch of intolerant?

Hoe worden allergenen aangeduid? Alles wat vet en/of in hoofdletters in de ingrediëntenlijst staat, zijn producten die allergische reacties of intoleranties kunnen veroorzaken. De Europese FIC-wetgeving stelt dat volgende 14 allergenen steeds moeten worden vermeld als ze in het product zitten.

Ben je inderdaad allergisch of intolerant aan één of meerdere van deze producten? Let dan zeker ook op zinnetjes als ‘kan sporen van … bevatten’ of ‘gemaakt in een bedrijf waar ook … worden verwerkt’. Kruiscontaminatie zorgt er soms voor dat allergenen onbedoeld in een voedingsproduct terechtkomen.

Meer over gluten en lactose intolerantie

Top

E-nummers

En wat met E-nummers?

E-nummers hebben zelf geen enkele voedingswaarde, en zorgen vooral voor extra kleur en smaak en/of voor een betere houdbaarheid. In tegenstelling tot wat velen denken, zijn niet alle E-nummers synthetisch maar vaak van plantaardige of dierlijke oorsprong. Zo staat bijv. E300 voor vitamine C en E901 voor bijenwas.

De wet bepaalt hoeveel van deze stoffen – die zowel plantaardig, dierlijk als synthetisch kunnen zijn – er maximaal mogen worden toegevoegd aan een voedingsproduct. Een E-nummer is bovendien een garantie dat de Europese autoriteit voor voedselveiligheid (EFSA) de stoffen gecontroleerd heeft en veilig bevonden.

Top

Andere vermeldingen op het etiket

De gegevens op het etiket helpen je bij het maken van een gezonde keuze. Bovendien kan je er verschillende producten mee vergelijken. Bepaalde informatie op het voedingsetiket is bij wet verplicht en mag dus niet ontbreken.

De verplichte gegevens zijn:

  • de verkoopbenaming
  • de ingrediënten (met vermelding van eventuele allergenen)
  • de voedingswaarde
  • de inhoud of het nettogewicht
  • de houdbaarheidsdatum
  • de bewaarvoorschriften en de gebruiksvoorwaarden
  • gegevens van de fabrikant, verpakker of verkoper
  • de plaats van oorsprong of herkomst
  • de gebruiksaanwijzing (indien van toepassing)
  • het alcoholpercentage (indien van toepassing)

Daarnaast mag de fabrikant extra elementen toevoegen op het etiket. Denk eraan dat die vooral bedoeld zijn om het product voor jou aantrekkelijk te maken.

Vrijwillige vermeldingen:

  • de dagelijkse voedingsrichtlijn (GDA)
  • de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid (ADH)
  • voedings- en gezondheidsclaims
  • labels en logo’s
  • lotnummer
  • streepjescode

Top

Claims

Wat je ook regelmatig op een etiket ziet, zijn claims of beweringen als ‘light’, ‘vezelrijk’ of ‘cholesterolverlagend’, waarmee de fabrikant extra informatie wil geven over de gezondheidsvoordelen van zijn product. Maar in hoeverre zijn deze claims gegrond?

Belangrijk om weten is dat er een onderscheid wordt gemaakt tussen gezondheidsclaims enerzijds en voedingsclaims anderzijds én dat beide claims wettelijk geregeld zijn.

Gezondheidsclaims

Gezondheidsclaims stellen dat een product goed is voor je gezondheid. Een klassiek voorbeeld hiervan is ‘cholesterolverlagend’.

Maar dit soort claims mogen alleen gebruikt worden als ze op de de goedgekeurde lijst van de EFSA (Europese Voedselveiligheid Autoriteit) staan en als ze door deze instantie beoordeeld werden. Over het algemeen zijn deze beweringen dan ook duidelijk en betrouwbaar.

Enkele andere bekende gezondheidsclaims zijn:

  • Roggevezels dragen bij tot een normale darmfunctie;
  • Vitamine A is nodig voor de instandhouding van een normaal gezichtsvermogen;
  • Calcium is nodig voor de groei en botontwikkeling;
  • Vitamine C ondersteunt de afweer in je lichaam.

De volledige lijst met goedgekeurde gezondheidsclaims vind je op de website van de Europese Unie terug. Weet ook dat vage claims als ‘geeft energie’ en ‘goed voor de gezondheid’ door de EFSA niet worden goedgekeurd, omdat ze te weining meetbaar zijn.

Voedingsclaims

Een voedingsclaim is een positieve stelling over de samenstelling van een product, zoals ‘light’, ‘suikervrij’ of ‘vezelrijk’. Net als de gezondheidsclaims worden de voedingsclaims door de Europese wetgeving geregeld.

Je vindt hieronder de volledige lijst van de toegestane voedingsclaims (klik op de link als je wil weten wat de voedingsclaim precies inhoudt). En gebruik ook hier je gezond verstand: een bewering als ‘met B-vitamines’ op snoepjes of ‘bron van vezels’ als claim bij chips lijken weinig overtuigend.

Ook met de aanduiding ‘light’ chips moet je opletten. Die claim ‘light’ mag immers gebruikt worden zodra het product minder dan 30 % calorieën OF suikers OF vetten bevat dan een vergelijkbaar product. Light chips kan dan inderdaad 30 % minder vetten bevatten dan gewone chips, maar tegelijk ook meer suiker, waardoor de light chips niet noodzakelijk gezonder is …

Top

Voedingsclaims in detail

Een voedingsclaim is een positieve stelling over de samenstelling van een product, zoals ‘light’, ‘suikervrij’ of ‘vezelrijk’. Net als de gezondheidsclaims worden de voedingsclaims door de Europese wetgeving geregeld.

Om een bepaalde voedingsclaim te mogen gebruiken, moet het aan volgende voorwaarden voldoen:

Lage energetische waarde

Deze claim geldt als een product minder dan 40 kcal per 100 gram bevat of 20 kcal per 100 milliliter.
Voor zoetjes geldt een extra regel: deze mogen slechts 4 kcal per portie bevatten.

Verlaagde energetische waarde

Hier bevat het product 30 % minder energie (uitgedrukt in kcal of KJ) en moet de fabrikant aangeven welke eigenschap het product energieverlagend maakt.

Bevat geen energie

Deze claim mag enkel gebruikt worden als het product minder dan 4 kcal per 100 milliliter bevat. Ook hier geldt dat zoetjes slechts 4 kcal per portie mogen bevatten.

Vetarm

Hier bedraagt het vetgehalte van een product maximaal 3 gram per 100 gram of 1,5 gram per 100 milliliter.
Uitzondering hier is halfvolle melk, dat maximaal 1,8 gram per 100 milliliter mag bevatten.

Vetvrij

Het vetgehalte bedraagt maximaal 0,5 gram per 100 gram of 0,5 gram per 100 milliliter.

Arm aan verzadigde vetten

Verzadigde- en transvetzuren bedragen samen minder dan 1,5 gram per 100 gram of 0,75 gram per 100 milliliter en maximaal 10 % van de energie bestaat uit verzadigde- en transvetzuren.

Vrij van verzadigde vetten

Verzadigde- en transvetzuren bedragen samen minder dan 0,1 gram per 100 gram of 0,1 gram per 100 milliliter.

Suikerarm

Het suikergehalte bedraagt maximaal 5 gram per 100 gram of 2,5 gram per 100 milliliter.

Suikervrij

Het suikergehalte bedraagt maximaal 0,5 gram per 100 gram of 0,5 gram per 100 milliliter.

Zonder toegevoegde suikers

Hier worden er geen suikers of andere stoffen vanwege hun zoetkracht toegevoegd aan het product.
Bij een levensmiddel dat van nature suikers bevat, moet op het etiket staan: ‘Dit product bevat van nature aanwezige suikers’.

Natrium-/zoutarm

Het product bevat maximaal 0,12 gram natrium per 100 gram of 100 milliliter.
Deze beperking geldt niet voor water.

Zeer laag natrium-/zoutgehalte

Het product bevat maximaal 0,04 gram natrium per 100 gram of 100 milliliter.

Natriumvrij/zoutloos

Het product bevat maximaal 0,005 gram natrium (= 0,0125 gram zout) per 100 gram.

Geen natrium/zout toegevoegd

Aan het product werd geen zout of natrium toegevoegd en het product bevat maximaal 0,12 gram natrium per 100 gram of 100 milliliter.

Bron van vezels

Het vezelgehalte van het product bedraagt minimaal 3 gram per 100 gram of 1,5 gram per 100 kcal.

Vezelrijk

Het vezelgehalte van het product bedraagt minimaal 6 gram per 100 gram of 3 gram per 100 kcal.

Bron van eiwitten

Minimaal 12 % van de energie in het levensmiddel bestaat uit eiwitten.

Eiwitrijk

Minimaal 20 % van de energie in het levensmiddel bestaat uit eiwitten.

Bron van vitamines/mineralen

Het product bevat een minimale hoeveelheid, zoals vastgelegd in de Europese regelgeving.

Rijk aan vitamines/mineralen

Het product bevat minstens tweemaal de hoeveelheid van de onder ‘bron van vitamine of mineraal’ bedoelde hoeveelheid.

Bevat …

Het product bevat een bepaalde stof die een gunstig effect heeft. Voor vitaminen en mineralen moet het minimaal een ‘bron van’ zijn.

Verhoogd gehalte aan …

Het product bevat minimaal een aanzienlijke hoeveelheid, zoals vastgelegd in de Europese regelgeving. Het gehalte is bovendien minimaal 30 % hoger dan dat van een vergelijkbaar product (uitgezonderd mineralen en vitamines).

Verlaagd gehalte aan …

Het gehalte is bovendien minimaal 30 % lager dan dat van een vergelijkbaar product (uitgezonderd mineralen en vitamines).

Light

Een product is ‘light’ als het gehalte minimaal 30 % lager dan dat van een vergelijkbaar product en de fabrikant moet aanduiden op welk aspect dit van toepassing is. Meestal gaat het om kcal, vet of suikers.

Van nature/natuurlijk …

Mag gebruikt worden als het product van nature aan bepaalde voedingsclaims voldoet, bvb. ‘melk is van nature rijk aan calcium’.

Bron van omega 3-vetzuren

Het gehalte aan omega-3-vetzuren bedraagt per 100 gram product en per 100 kcal minimaal 0,3 gram alfa-linoleenzuur (ALA) of minimaal 40 milligram eicosapentaeenzuur (EPA) en docosahexaeenzuur (DHA).

Rijk aan omega 3-vetzuren

Het gehalte aan omega-3-vetzuren bedraagt per 100 gram product en per 100 kcal minimaal 0,6 gram alfa-linoleenzuur (ALA) of minimaal 80 milligram eicosapentaeenzuur (EPA) en docosahexaeenzuur (DHA).

Rijk aan enkelvoudige onverzadigde vetten

Minimaal 45 % van de aanwezige vetzuren komt van enkelvoudig onverzadigde vetten, die meer dan 20 % van de energie van het product leveren.

Rijk aan meervoudige onverzadigde vetten

Minimaal 45 % van de aanwezige vetzuren komt van meervoudig onverzadigde vetten, die meer dan 20 % van de energie van het product leveren.

Rijk aan onverzadigde vetten

Minimaal 70 % van de aanwezige vetzuren komt van onverzadigde vetten, die meer dan 20 % van de energie van het product leveren.

Top

Probeer de app uit

dl_app_storedl_play